Hayatın anlamı, kuşaklara göre farklılaşıyor

Psikoloji Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Tayfun Doğan, hayatın manası ile ilgili değerlendirmelerde bulundu. ‘Hayatın manası nedir?’ sorusunun …

Psikoloji Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Tayfun Doğan, hayatın manası ile ilgili değerlendirmelerde bulundu.

‘Hayatın manası nedir?’ sorusunun yanıt vermesi sıkıntı bir soru olduğunu belirten Doç. Dr. Tayfun Doğan, kelamlarına şöyle devam etti:

“Tarih boyunca da hiç kimse bu soruya herkesi tatmin edecek seviyede bir yanıt veremedi. Zira herkes için geçerli objektif bir manadan bahsetmek güç. Aslında bir bakıma sorunun soruluş biçiminde de yanılgı var diyebiliriz. Aklın hudutlarını zorlayacak kadar böylesine büyük cihanın manası ile ilgili soruya insan aklıyla yanıt vermek zordur. O yüzden soruyu ‘Hayatın manası nedir?’ diye değil de ‘Hayatımın manası nedir?’ diye sınırlandırabilirsek daha kolay yanıt verebiliriz. Psikoloji biliminin karşılık verebileceği soru ise daha çok “Anlamlı hayat nedir?’ sorusudur. Manalı hayat, hayatın hakkını vererek, dolu dolu ve uygun yaşamaktır diyebiliriz. Lakin bu türlü bir hayatın nasıl olacağı da herkese nazaran değişecektir. Yani bir şahsa manalı gelen hayat biçimi bir diğeri için anlamsız ve boş olarak değerlendirilebilecektir.”

Mana arayışı varoluşun değerli bir kesimi

“Hayatın manası önemlidir” diyen Doç. Dr. Tayfun Doğan, “Çünkü insan temelde memnunluk ve mana arayan bir canlıdır. Mana arayışı varoluşumuzun değerli bir modülü. Şuurlu ya da bilinçsiz insan yaşadıklarına mana vermeden hayatını sürdüremez. Bu noktada mana konusunu insan için bir ruhsal gereksinim olarak görebiliriz. Yokluğunda da mahrumluk hisleri yaşarız ve bu da hem fizikî hem ruh sıhhatimizi olumsuz olarak etkiler” dedi.

Meslek yapmak, çocuk sahibi olmak, para kazanmak, rastgele bir ideolojiye kendini adamak üzere pek çok şeyin ardında hayatımızı manalı kılma eforu olduğunu tabir eden Doç. Dr. Doğan, “Psikiyatr Viktor Frankl, insan için omurdaki temel güdüleyici gücün hayatını manalı kılma gayreti olduğunu tabir etmiştir. Dikkatli bir halde düşündüğümüzde hayatımızdaki pek çok şeyi hayatımızı daha manalı kılmak için yaptığımızı görebiliriz. Birey manalı bir hayat yaşamıyorsa “varoluşsal boşluk” denilen durumu yaşar. Yaşadığı bu boşluk ve buhranı da uyuşturucu, çok yeme-içme ya da denetimsiz cinsellik üzere şeylerle aşmaya çalışır. Büyük psikolog Carl Gustav Jung, ‘Nevroz manasını bulamamış ruhun acı çekmesidir’ demiştir. Yani manalı ömür ruh sıhhatimiz için olmazsa olmazlardandır” diye konuştu.

Her şey manalı olduğunda pahalıdır

Olumlu psikoloji alanındaki düzgün oluş modellerinde, manalı hayat konusunun değerli bir bileşen olduğunu belirten Doğan, “Anlamlı ömür, mutluluğun da kıymetli bir yordayıcısıdır. Ömürde bir mana ve emel bulmak bireyin önündeki en güç vazifedir. Lakin bunu bulduğunda ruhsal manada büyük avantaj elde edecektir. Aslında her şey manalı olduğunda hoş ve pahalıdır. Manalı bir hayat, manalı bir iş ve manalı ilgiler üzere. Mana kelam konusu olduğunda kişi pek çok zorluğa göğüs gerebilir. Manalı bir yaşama sahip olma, kişinin ruhsal sağlamlığını da artırır ve hayatın zorluk ve düşüncelerine maruz kaldığında acilen toparlanmasına yardımcı olur” dedi.

Hayatın manası nesillere nazaran değişiyor

Nesiller ortasında hayatın manasına bakış konusunda farklılıklar olduğuna işaret eden Doğan, “Her yaş devrinde bireyin öncelikleri ve hayatına mana katan şeyler değişir. Birey çocukken ya da ergenlikte farklı mana kaynaklarına muhtaçlık duyarken, gençlikte ya da yaşlılıkta ise daha farklı mana kaynaklarına gereksinim duyacaktır. Fakat mana gereksinimi daima var olacaktır. Yalnızca bu gereksinimi karşılayacak olan kaynaklar değişecektir” sözlerini kullandı.

Doç. Dr. Tayfun Doğan, “Anlam konusu tarihin hiçbir devrinde olmadığı kadar gündemimizde ve bu bahse olan ilgi ilerleyen yıllarda da artarak devam edecektir” diyerek kelamlarını şöyle tamamladı:

“Çünkü ‘Niçin yaşıyorum?’ sorusu zihinlerimizi hiçbir periyotta bu kadar meşgul etmemişti. Tekrar Frankl’ın tabiriyle, insanlık olarak ‘Nasıl yaşarım?’ sorusuna büyük oranda yanıt bulabildik. Salgın hastalıklarla baş edebiliyoruz, beslenme sıkıntısını aştık, ömür süremiz 50’lerden 90’lara ulaştı. Hasebiyle da ‘Niçin yaşıyorum?’ sorusu daha çok gündemimize girmeye başladı. Bir robot çağının başındayız ve önümüzdeki yıllarda, şu anda bizi meşgul eden ya da oyalayan pek çok işi bizim yerimize robotlar yapacak. Bu durumda insanlık olarak önemli bir boşluğa düşeceğiz. O günler geldiğinde mana konusunu artık olduğunda daha fazla sorgulayacağız.”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.