Sınav kaygısı ile baş etmenin yolları

Korku; kişinin bir uyaranla karşılaştığında yaşadığı bedensel, duygusal ve zihinsel çok uyarılmışlık halidir. İmtihan tasası ise bu çok …

Korku; kişinin bir uyaranla karşılaştığında yaşadığı bedensel, duygusal ve zihinsel çok uyarılmışlık halidir. İmtihan tasası ise bu çok uyarılmışlık halinin imtihandan evvel, imtihan esnasında ve imtihandan sonra yaşanmasıdır. İmtihan korkusunda imtihanın kendisi gerilime yol açmaz, imtihanın kişi tarafından algılanış biçimi telaşa neden olur. Bu nedenledir ki kimi öğrenciler imtihanlarda çok rahat ve başarılıdır, kimileri ise telaşlı ve başarısız olur.

Neden imtihan korkusu yaşanır

Karşılaştıkları olayları felaketleştirme ya da abartma eğiliminde olan çocuk ve ergenlerde, kaygı duyulan bir durumun vahim olacağı ve felaketle sonuçlanacağı istikametindeki mantıkdışı bir inanç, ekseriyetle tasaya eşlik etmektedir. İmtihanın tehlike yaratan bir durum olarak düşünülmesi telaşa neden olur. Zihnin daima imtihan anı ve imtihan sonrası olacaklarla (hayal kırıklığı gibi) meşgul edilmesi ve bu mevzuda kaygı duyulması, imtihan telaşının yaşanmasına yol açar. İmtihan telaşı çocuğun ders çalışmasını, dikkatini, okul başarını ve günlük ömrünü olumsuz tesirler.

– Mükemmeliyetçi kişilik yapısı

– Yüksek beklenti seviyesi

– Makus çalışma alışkanlığı

– Vazife ve sorumlulukları erteleme

– Başarısız olma ve değerlendirilme korkusu

– Yorgunluk, uykusuzluk ve yanlış beslenme

– Her durumu felaketmiş üzere algılama

İmtihan derdinin tahlilinde ebeveynlere teklifler

– Anne ve babanın kendi beklentileri ile çocuğun kapasitesi-sınırları ortasında gerçekçi bir istikrar kurulmalıdır.

– Anne ve babalar çocuğun çalışma isteğini arttırmak niyetiyle “Bu kadar çalışmakla kazanamazsın”, Az bir vakit kaldı, bizi mahcup etme” üzere tasayı arttırıcı yaklaşımlardan kaçınmalıdır.

– Çocuk imtihan hakkında konuştuğunda çocuk yorumsuz; ancak anlayarak, empati göstererek dinlenmelidir. Böylelikle gerçek hislerini anlanmış olur. Bu konuşmalarda çocuğun başarısıyla ve başarısızlığıyla anne ve baba tarafından kabul edildiği hissettirilmelidir.

– Daima “Çalış, çalışmıyorsun!” demek yerine, “Nasıl gidiyor? Neler yaptın? Birlikte göz gezdirelim ister misin? Bizden istediğin bir şey var mı?” biçimindeki bir yaklaşım benimsenmelidir. Çok uyarıcı, çok yönlendirici, nasihat edici tavırlar çocuğun dert seviyesini artırır. Tekrar çok – oruyucu kollayıcı tavırlardan kaçınılmalı, çocuğun yaşına uygun girişimselliği desteklenmelidir.

– Olumlu geri bildirimlerin ön planda olduğu bir yaklaşım çok değerlidir.

– Çocuk “Onlar başarılı sen başarısızsın, onlar yeterli sen değilsin” üzere etrafıyla, arkadaşlarıyla ya da kardeşleriyle kıyaslanmamalıdır.

– Çocuk anne ve baba tarafından yaşına ve ferdî özelliklerine nazaran gereğince âlâ tanınmalıdır.

– Hoşlandığı faaliyetleri yapması sağlanmalıdır.

– Çocuğa imtihanın yalnızca bir fırsat olduğu, hayatta diğer fırsatların da olduğu anlatılmalıdır. Huzurlu bir aile ortam sunulmalıdır.

– Anne ve baba tarafından çocuğa vakit ayrılmalıdır.

– Göstermiş olduğu uğraş takdir edilmelidir.

– “Sonuç ne olursa olsun senin yanındayız” iletisi verilmelidir.

İmtihan korkusunun nedeni ve şiddetine nazaran takviye ve tedavi yaklaşımları düzenlenir. Öncelikle çocuk ve gençlerde imtihan tasasının çocuğun akademik marifetlerini ve günlük ömrünü ne kadar etkilediği kıymetlendirilir. Telaşın dikkat, uyku, okul başarısı, kendine inanç, imtihan ve akademik performansı ne kadar etkilediği tespit edilir. Yeniden telaşın ruhsal meselelerin bir sonucu olup olmadığı (dikkat sıkıntıları, hareketlilik, dürtüsellik, öğrenme sıkıntıları gibi) ya da korku nedeniyle ek ruhsal problemler yaşanıp yaşanmadığı (depresif yakınmalar, takıntılar, uyku ve dikkat sıkıntıları gibi) belirlenir. Telaşın nedenlerine ve ek problemlere yönelik takviye ve tedavi yaklaşımı geliştirilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.